กฎระเบียบที่ควรรู้

การลงทุน

กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการลงทุน

กฎหมายแรงงาน

ปัจจุบันประเทศบาห์เรนใช้กฎหมายแรงงานฉบับล่าสุดปี ค.ศ. 2012 แทนฉบับเก่าที่มีมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1976 โดยกฎหมายแรงงานฉบับใหม่นี้ตั้งอยู่บนแนวทางเดียวกันหลายประเทศในกลุ่มอาหรับและสนธิสัญญาแรงงานระหว่างประเทศที่บาห์เรนได้ลงนามและได้นำมาปฏิบัติในช่วงเวลา 36 ปีที่ผ่านมา กฎหมายแรงงานฉบับใหม่ได้ทบทวนการให้สิทธิ์แก่แรงงานชาวต่างชาติในธุรกิจภาคเอกชน เช่น การพัฒนาสภาพแวดล้อมของการทำงาน การสร้างการลงทุนที่ดียิ่งขึ้น การป้องกันการค้ามนุษย์ การห้ามแบ่งแยกค่าแรงตามความแตกต่างของเพศ เชื้อชาติ ภาษา ศาสนา หรือความเชื่อ เป็นต้น นอกจากนี้กฎหมายแรงงานยังกำหนดถึงเวลาของการลาประจำปี การลาคลอด การลาป่วย การไกล่เกลี่ยกรณีพิพาทแรงงาน เป็นต้น

ข้อมูลจาก Kingdom of Bahrain : Economic Yearbook ค.ศ. 2013 สำรวจจำนวนแรงงานในประเทศบาห์เรนพบว่า มีจำนวนแรงงานทั้งสิ้น 647,578 คน เป็นร้อยละ 58.4 ของประชากรทั้งประเทศ แบ่งเป็นหญิงร้อยละ 40 (ซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในช่วงเวลา 10 ปีที่ผ่านมา) และชาย ร้อยละ 76.5 ซึ่งส่วนมากทำงานในส่วนราชการ โดยในภาคเอกชน เช่น ธุรกิจค้าปลีก โรงงาน งานก่อสร้าง และงานบริการ แรงงานของคนบาห์เรนถูกแทนที่โดยแรงงานชาวต่างชาติ

จากสถิติของ LMRA (Labor Market Regulatory Authority) ไตรมาสแรกของปี ค.ศ. 2014 พบว่า จำนวนแรงงานชาวต่างชาติในประเทศบาห์เรนมี 508,002 คน เพิ่มขึ้นจากจำนวน 499,797 คนของช่วงเวลาเดียวกันของปี ค.ศ. 2013 คิดเป็นร้อยละ 1.6 ในขณะที่จำนวนแรงงานที่เป็นคนบาห์เรน 153,525 คน เพิ่มขึ้นจากจำนวน 147,781 คน ของช่วงเวลาเดียวกันของปี ค.ศ. 2013 ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 3.9 โดยคนบาห์เรนที่ทำงานในภาคราชการจะได้รับเงินเดือนประมาณ 659 ดีนาร์บาห์เรน ในขณะที่ภาคเอกชนจะได้รับเงินเดือนประมาณ 375 ดีนาร์บาห์เรน (กฎหมายกำหนดให้เงินเดือนคนบาห์เรนต้องไม่ต่ำกว่า 250 ดีนาร์บาห์เรนต่อเดือน) สำหรับแรงงานต่างชาติไม่มีข้อกำหนดของเงินขั้นต่ำ ขึ้นอยู่กับนายจ้างและบริษัท เช่น แรงงานไทยในร้านอาหาร ร้านเสริมสวย จะได้รับเงินเดือนประมาณ 150 ดีนาร์บาห์เรน มีค่าล่วงเวลาคิดตามสัดส่วนของเงินเดือน (ถ้าเป็นเวลากลางวัน ค่าล่วงเวลาร้อยละ 25 ของค่าแรง และถ้าเป็นเวลากลางคืนค่าล่วงเวลาร้อยละ 50 ของค่าแรง) ค่าประกันสังคมตามกฎหมายกำหนด ค่าบัตรโดยสารเครื่องบินกลับประเทศทุก 2 ปี (ตามระยะเวลาของสัญญา 2 ปี) พร้อมทั้งการจัดหาที่พักและพาหนะรับส่งระหว่างที่พักและที่ทำงาน ทั้งนี้กฏหมายกำหนดการเกษียณอายุที่ 60 ปี

ด้วยการพัฒนาประเทศที่พึ่งพาระบบแรงงานต่างชาติทั้งแรงงานระดับสูงจากชาติตะวันตก และแรงงานระดับกลางและล่างจากกลุ่มประเทศเอเชีย มาเป็นระยะเวลานาน รัฐบาลประเทศบาห์เรนจึงเริ่มแผนการพัฒนาทรัพยากรบุคคลที่เรียกว่า Bahrainisation ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1996 ซึ่งเป็นนโยบายการจ้างงานคนบาห์เรนที่กำหนดให้ผู้จ้างงานสามารถถือครองวีซ่าทำงานได้ตามสัดส่วนของจำนวนลูกจ้างที่เป็นชาวบาห์เรนต่อชาวต่างชาติ โดยขึ้นอยู่กับขนาดและประเภทของบริษัทที่จดทะเบียนการค้า (Commercial Registration)

รายละเอียดและจำนวนลูกจ้างชาวบาห์เรนต่อชาวต่างชาติของแต่ละประเภทธุรกิจ
ปรากฏในเว็บไซต์ http://portal.lmra.bh/files/cms/shared/file/Bahranization%20table/Bahrainisation_Table_English.pdf


ทั้งนี้เพื่อความสะดวกในการขอทราบข้อมูล เจ้าของธุรกิจสามารถโทรศัพท์สอบถามไปยัง LMRA call center โดยควรทราบเลข CR ของธุรกิจท่านเอง จากนั้น LMRA จะให้รหัสผ่าน (CODE) เพื่อหาชนิดของธุรกิจและจำนวนของลูกจ้างชาวบาห์เรนต่อจำนวนลูกจ้างชาวต่างชาติ โดยรัฐบาลหวังว่าโครงการนี้จะช่วยพัฒนาศักยภาพแรงงานของชาวบาห์เรนให้เพิ่มมากขึ้นและลดการพึ่งพาแรงงานต่างชาติไปในเวลาเดียวกัน


กฎหมายที่ดิน

บาห์เรนอนุญาตให้ชาวต่างชาติถือครองอสังหาริมทรัพย์ได้และนักลงทุนต่างชาติสามารถถือหุ้น 100 % ในอุตสาหกรรมภาคการผลิตและเป็นเจ้าของที่ดินในบาห์เรน ได้ในพื้นที่ใหม่ ดังนี้

  • Manama area เช่น Ahmed Al-Fateh District, Hoora Area, Bu Ghazal Area, ที่ดินตอนเหนือของ Manama และเขต Diplomatic รวมถึงอาคารพาณิชย์และที่พักอาศัยที่มีความสูง 10 ชั้นขึ้นไป
  • Seef District ความสูงของตึก 3 5 และ 10 ชั้น
  • พื้นที่พัฒนาเพื่อการท่องเที่ยว เช่น Durrat al Bahrain Amwaj Island และ Al-Areen Desert Resort
  • พื้นที่บริเวณ Bahrain Financial Harbour (BFH) The Bandar Al Seef Area และ Reef Island
  • Riffa Views และ Bahrain Bay

กฎหมายลิขสิทธิ์และสิทธิบัตร

กฎหมายลิขสิทธิ์ (Copyright Law) ในกลุ่มประเทศ GCC มีผู้จดทะเบียนจำนวนไม่มาก และกรณีฟ้องร้องก็มีน้อยเช่นกัน ประเทศต่างๆ ใน GCC มีการดำเนินการเรื่องลิขสิทธิ์มามากกว่า 30 ปีแล้ว และแม้ว่าระบบของกฎหมายลิขสิทธิ์ร่วมกันของ GCC (Unified System for Copyrights) ยังไม่เกิดขึ้นเป็นรูปธรรมก็ตาม ประเทศในกลุ่ม GCC ยกเว้นประเทศคูเวตต่างก็เป็นส่วนหนึ่งของ Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works (Internatinal Agreement Governing Copyright in 1886) ซึ่งเป็นข้อตกลงนานาชาติว่าด้วยกฎหมายลิขสิทธิ์ที่เกิดขึ้น ณ กรุงเบิร์น ประเทศสวิสเซอร์แลนด์ และเป็นสมาชิกขององค์การการค้าโลก (WTO) ซึ่งจะต้องดำเนินงานตามกรอบความร่วมมือว่าด้วยทรัพย์สินทางปัญญา (TRIPs : Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights)

กฎหมายสิทธิบัตรของ GCC (GCC Patent Law) เกิดขึ้นในปี 1987 โดยมี GCC Patent Office เป็นหน่วยงานศูนย์กลางของระบบจัดเก็บสิทธิบัตรร่วมกันภายใน GCC ซึ่งตั้งอยู่ณ กรุงริยาด ประเทศซาอุดีอาระเบีย มีผลบังคับใช้ครอบคลุมในกลุ่มประเทศ GCC โดยมีระบบการจัดเก็บที่ช่วยลดต้นทุนและอำนวยความสะดวกต่อสิทธิบัตรที่มีอายุนานกว่า 20 ปี ซึ่งสิทธิบัตรที่จดในประเทศของสมาชิกเองที่มีอายุเพียง 15 ปี อย่างไรก็ตามประเทศกาตาร์ และประเทศคูเวตยังไม่มีระบบการจดสิทธิบัตรที่ได้มาตรฐาน ดังนั้นการจดสิทธิบัตรที่ GCC Patent Office จึงจำเป็นและให้การคุ้มครองสิทธิบัตรในกลุ่มประเทศ GCC ได้


มาตรการและสิทธิประโยชน์ของนักลงทุนต่างชาติ

บาห์เรนให้การสนับสนุนการลงทุนต่างชาติ ในการตั้งธุรกิจใน Bahrain Investment Wharf (BIW) และ Bahrain International Investment Park (BIIP) ซึ่งจะได้รับสิทธิ์ประโยชน์ เช่น

  • การลงทุนสร้างธุรกิจใน BIW และ BIIP สะดวกและค่าใช้จ่ายต่ำ
  • ปลอดภาษีสำหรับภาษีการค้าและภาษีนิติบุคคล (รับประกัน 10 ปี)
  • ปลอดภาษีการนำเข้าสินค้าสู่ตลาดในกลุ่มประเทศ GCC ต่างจากเขต Free Zone ในประเทศอื่นที่บริษัทมีที่ตั้ง และผลิตสินค้าจากเขต Free Zone ส่งออกไปประเทศอื่นๆในกลุ่ม GCC บริษัทนั้นจะต้องจ่ายภาษีศุลกากรร้อยละ 5
  • ได้รับการยกเว้นภาษีการนำเข้าวัตถุดิบและเครื่องมือ
  • ได้รับสิทธิการค้าเสรีเข้าสู่ประเทศสหรัฐอเมริกา100%
  • กาโอนเงินกลับประเทศตนเอง (Repatriation of capital)
  • ไม่มีข้อจำกัดในการจ้างงาน
  • ไม่กำหนดเงินลงทุนขั้นต่ำ
  • การมีอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราคงที่ เนื่องจากสกุลเงินดีนาร์บาห์เรนยึดสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐเป็นหลัก

กฎการลงทุนของนักลงทุนต่างชาติ


กิจการที่ไม่อนุญาตให้นักลงทุนต่างชาติลงทุน

ธุรกิจต้องห้ามในบาห์เรน

  1. ธุรกิจการพนัน (Gambling)
  2. โรงงานผลิตเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (Alcoholic drinks manufacturing)
  3. โรงงานผลิตสารเสพติด (Narcotics manufacturing)
  4. โรงงานผลิตอาวุธ (Weapons manufacturing)
  5. โรงงานผลิตบุหรี่ (Cigarette manufacturing)
  6. การนำเข้าขยะและวัตถุเป็นพิษ (Import of all types of waste and treatment, storage and dumping of radioactive materials and toxic waste in Bahrain)
  7. การนำเข้า การผลิต และกระทำใด ๆ ที่เกี่ยวกับแร่ใยหิน และผลิตภัณฑ์จากแร่ใยหิน (ไม่รวมการกำจัดแร่ใยหิน) (Import, manufacturing and dealing of Asbestos and its by-products (not including Asbestos removal)
  8. การนำเข้าและอุตสาหกรรมที่ใช้สารเคมีต้องห้าม (Import and industrial use of restricted chemicals)
  9. การทำฟาร์มหอยมุก (Pearl farming)
  10. การนำเข้าตู้บริการสินค้าบุหรี่อัตโนมัติ (Import of automatic cigarette vending machines)
  11. การไปรษณีย์ (Exclusive to Bahrain Post)

ธุรกิจสงวนสำหรับชาวบาห์เรน

  1. การให้บริการ การจัดการเรื่องที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ (ไม่รวมถึงการซื้อ-ขายการจัดบริหารจัดการหรือการให้บริการคำปรึกษาในอสังหาริมทรัพย์ส่วนบุคคล (Real estate services and rental and management of land and buildings (not including buying and selling of real property, or management and development of private property)
  2. ธุรกิจการพิมพ์และกระจายสื่อสิ่งพิมพ์ (หนังสือพิมพ์และนิตยสารเฉพาะเรื่อง ทั้งที่เป็นรายวันและไม่เป็นรายวัน) (Press, publication and distribution house (daily, non-daily, and specialized newspapers and magazines)
  3. ธุรกิจสิ่งพิมพ์ (Printing press)
  4. โรงถ่ายทำภาพยนตร์ และธุรกิจการจัดการและการดำเนินงานการกระจายสื่อภาพยนตร์ (Cinema, Television, Radio and Theatre Production and Distribution)
  5. เจ้าของโรงภาพยนตร์ (Cinema halls)
  6. โรงถ่ายทำภาพยนตร์ (Cinematic Filming Studio)
  7. ธุรกิจจัดการโรงภาพยนต์และการเผยแพร่ภาพยนตร์ (Management and operation of cinemas and film distribution)
  8. การขนส่งสินค้าทางบก (Goods land transport)
  9. การขนส่งมวลชน (Passenger land transport)
  10. ธุรกิจท่องเที่ยวและรถBusเพื่อการท่องเที่ยว (Tourist land transport)
  11. ธุรกิจเรือสำราญในประเทศ (Domestic sea cruises)
  12. ครูสอนขับรถยนต์ (Driving instruction)
  13. ธุรกิจเช่ารถมอเตอร์ไซค์ (Motorcycle rental)
  14. ธุรกิจเช่ารถยนต์ (Car rental)
  15. บริการเรียกแท็กซี่ (Call taxi)
  16. ปั๊มน้ำมัน (Petroleum products supply (gas stations)
  17. บรรจุและจำหน่ายแก๊ส (Gas bottling and distribution)
  18. การจำหน่ายถังแก๊ส (Gas cylinder distribution)
  19. การดำเนินเอกสารและการติดต่อกับราชการ (Handing and processing formalities with Government departments and authorities)
  20. การให้บริการพิธี Hajj และ Umra (Hajj and Umra services)
  21. การจัดส่งแรงงานต่างชาติ (Foreign manpower supply)
  22. ธุรกิจเติมแก๊สและการซ่อมบำรุง (Cooker refilling and repairing)
  23. ตัวแทนพาณิชย์ (Commercial agencies)
  24. ธุรกิจขนาดเล็ก (Small business activities) เช่น ร้านสะดวกซื้อ ร้านขายขนมพื้นเมือง

ธุรกิจสงวนสำหรับชาวบาห์เรนและประชาชนในกลุ่มประเทศสมาชิก GCC

  1. นักบัญชี (ไม่รวมผู้ตรวจบัญชี) (Book-keeping and accounting services (not including auditing)
  2. นำเข้าและส่งออก และการขายน้ำมันรถแข่ง(Import, export and sale of racing car fuel)
  3. การจัดการคลังสินค้า (Cargo clearing)
  4. การประมง (Fishing)

ข้อจำกัดอื่นๆ

  • การซื้อ ขาย นำเข้าและส่งออก ในรูปบริษัท จะต้องมีคนบาห์เรนเป็นเจ้าของอย่างน้อยร้อยละ 51 แม้ผู้ประกอบการที่เป็นสมาชิกจากกลุ่มประเทศ GCC ก็ยังต้องมีหุ้นส่วนที่เป็นคนบาห์เรน เช่นกัน
  • ธุรกิจการท่องเที่ยวจะต้องมีหุ้นส่วนเป็นคนบาห์เรน
  • ผู้ที่ได้รับใบอนุญาตเปิดคลีนิคและศูนย์แพทย์ จะต้องเป็นคนบาห์เรนหรือคนจากประเทศกลุ่ม GCC ที่มีถิ่นพำนักในบาห์เรนและมีคุณสมบัติทางการแพทย์ (ยกเว้นโรงพยาบาล)
  • ร้านขายยา จะต้องมีเภสัชกรบาห์เรนที่ลงเงินทุนร้อยละ 50 ของกิจการ

กิจการที่ได้รับการส่งเสริมจากหน่วยงานทางภาครัฐ

Tamkeen เป็นหน่วยงานของรัฐบาลบาห์เรนตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 2006 เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการปฏิรูปเศรษฐกิจวิสัยทัศน์แห่งชาติของบาห์เรน ปี ค.ศ. 2030 (Bahrain’s national reform initiatives and Bahrain Economic Vision 2030) และสนับสนุนการพัฒนาของภาคส่วนเอกชน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ

  1. สนับสนุนการสร้างและพัฒนาวิสาหกิจ
    เพื่อความต่อเนื่องในการสร้างความสามารถในการแข่งขันของบาห์เรน (Bahrain Competitiveness)
  2. สร้างศักยภาพของวิสาหกิจในประเทศให้เกิดผลิตผลสูงสุด (Productivity)

    วิสาหกิจได้รับการสนับสนุนจาก Tamkeen ในรูปแบบของการสนันสนุนด้านการเงินและการประกันเงินกู้ผ่านกระบวนการของธนาคารพาณิชย์และธนาคารอิสลาม โดย Tamkeen จะให้การค้ำประกันสูงถึงร้อยละ 50 ของมูลค่าเงินกู้ที่ได้รับจากธนาคาร Ithmaar Bank, Bahrain development Bank, Bahrain Islamic Bank, BMI Bank, Al Salam Bank, Standard Chartered Bank, Kuwait Finance House และ Khaleeji Commercial Bank ตลอดจนสถาบันที่ให้สินเชื่อรายย่อย เช่น Family Bank และ Ebdaa Bank โครงการ Tamkeen นี้ ได้ช่วยผู้ประกอบการถึง 4,764 ราย รวมเป็นเงิน 6.5 ล้านดีนาร์บาห์เรน โดยให้การสนับสนุนการสร้างธุรกิจรายใหม่ถึง 31 ราย รวมเป็นเงินสูงถึง 126,505 ดีนาร์บาห์เรน ลักษณะการสนับสนุนของ Tamkeen จึงสามารถแบ่งได้เป็น 6 รูปแบบที่สำคัญ ดังนี้

    • การสนับสนุนเพื่อการพัฒนาทั่วไป เช่น การทำและตรวจสอบบัญชี ผ่านโครงการที่เรียกว่า Mohasaba Scheme ซึ่งมีผู้ได้รับการสนับสนุนถึง 2,500 คน รวมเป็นเงิน 9.2 ล้านดีนาร์บาห์เรน
    • การสนับสนุนเพื่อการขยายกิจการ Tamkeen จัดสรรเงิน 13.1 ล้านดีนาร์บาห์เรนเพื่อสนับสนุนการขยายโครงการของผู้ประกอบการรวมทั้งสิ้น 3,242 รายโดยมีเป้าหมายที่ 12,000 ราย โดยจะสนับสนุนด้านการตลาด การพัฒนาธุรกิจที่ปรึกษา การบริหารจัดการเชิงคุณภาพ ตลอดจนความช่วยเหลือด้านเทคนิค
    • การให้เงินสนับสนุนในภาคส่วนจำเพาะ Tamkeen จะดำเนิงานร่วมกับสถาบันการเงินเพื่อสนับสนุนภาคการเกษตรและการประมง ผู้ประกอบการที่เป็นสตรี และการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศ โดยมีชาวประมง 835 รายและ farmer 369 คน เพื่อซึ้อและจัดหาเครื่องมือในการดำเนินงาน ผู้ประกอบการสตรีได้รับการสนับสนุนในธุรกิจการออกแบบเสื้อผ้า การถ่ายรูป และการขนส่ง 95 ราย และส่วนโครงการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศมีผู้ได้รับการสนับสนุน 51 ราย
    • การส่งเสริมการเงินรายย่อยซึ่งปัจจุบันมีผู้ยื่นขอสินเชื่อรายย่อยดังกล่าว 934 ราย ผ่าน Family Bank และ HRS Princess Sabeeka bint Ibrahim Al Khalifa Entrepreneurship Innitiative โดยคากว่าจะมีผู้ได้รับการสนับสนุนเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่าในระยะเวลาอันสั้น
    • การบ่มเพาะธุรกิจ ให้การสนับสนุนผ่าน Bahrain Business Incubator Center ซึ่งเป็นหน่วยงานภายใต้ Bahrain Development Bank ที่ให้การจัดหาสถานที่ ห้องประชุม-สัมมนา การให้คำปรึกษาทางธุรกิจ และการฝึกอบรม
    • การให้การสนับสนุนอื่นๆ เป็นในลักษณะของการส่งเสริมผ่านระบบการศึกษา โดยจัดให้มีการแข่งขันในรูปแบบต่างๆ เช่นการเขียนโครงการธุรกิจของนักศึกษามหาวิทยาลัย ซึ่งเชื่อว่าจะเป็นการพัฒนาทักษะของการดำเนินธุรกิจที่ดีในอนาคต

รูปแบบการลงทุนของนักลงทุนต่างชาติ

ลักษณะการลงทุนมี 2 รูปแบบ คือการลงทุนผ่านตลาดทุนและการจัดตั้งธุรกิจในประเทศ (รายละเอียด การลงทุนจากต่างประเทศ) ซึ่งรัฐบาลบาห์เรนได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาโครงการธุรกิจภายใต้บรรยากาศการลงทุนที่เป็นมิตร จึงอนุญาตให้นักลงทุนต่างชาติมีกรรมสิทธิ์เต็มในธุรกิจเกือบทุกภาคส่วน และสามารถถือครองที่ดินได้ (รายละเอียด กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการลงทุน)


เมืองธุรกิจที่น่าลงทุน

  • Manama, Hidd, Sitra, Juffair, Muharraq, Adliya และ Seef
  • Bahrain Investment Wharf (BIW)
  • Bahrain International Investment Park (BIIP)